Tekstil, Atölye ve Merdiven Altı Üretim için
İtfaiye ve İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Denetim Rehberi
İstanbul İtfaiyesi, Belediye, Zabıta, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Kapsamlı Uygulama Rehberi
Tekstil ve Atölye İşletmeleri Neden Denetimlerde En Riskli Gruptadır?
Tekstil atölyeleri, konfeksiyon üretim alanları ve merdiven altı imalathaneler; Türkiye’de en çok yangın çıkan, en çok mühürlenen ve en çok can kaybı yaşanan işyerleri arasındadır.
Bunun temel nedenleri:
-
Yanıcı malzeme yoğunluğu (kumaş, elyaf, iplik, karton)
-
Eski ve bakımsız elektrik tesisatları
-
Aşırı makine kullanımı
-
Düzensiz üretim alanları
-
Eğitimsiz personel
-
Ruhsatsız veya eksik ruhsatlı faaliyet
Denetim makamlarının sorduğu temel soru şudur:
“Burada bir yangın çıkarsa, bu insanlar kaçabilecek mi?”
İstanbul İtfaiyesi Tekstil ve Atölyelere Nasıl Yaklaşır?
İstanbul İtfaiyesi tekstil işletmelerine yüksek riskli yapı olarak bakar.
Özellikle:
-
Bodrum kat atölyeler
-
Penceresiz üretim alanları
-
Kaçış yolu olmayan katlar
-
Kilitli kapılar
doğrudan ağır kusur kabul edilir.
İstanbul’da tekstil yangınlarının geçmişte ölümle sonuçlanmış olması, denetimlerin çok daha sert yapılmasına neden olur.
Merdiven Altı Üretim – Denetimde “Sıfır Tolerans” Alanı
Merdiven altı üretim yapan işletmelerde denetim anlayışı nettir:
-
Ruhsat yoksa
-
İtfaiye raporu yoksa
-
İSG sistemi yoksa
➡️ Faaliyet durdurma ve mühürleme riski çok yüksektir.
“Az kişi çalışıyor” veya “geçici üretim” gibi savunmalar kabul edilmez.
Tekstil İşletmelerinde İtfaiye ve İSG Denetimi Birlikte Yürür
Tekstil sektöründe itfaiye denetimi, İSG denetiminin en görünür yüzüdür.
Birlikte incelenen başlıca konular:
-
Risk değerlendirmesi (yangın, elektrik, makine, toz)
-
Acil durum planları
-
Yangın ve İSG eğitimleri
-
Tahliye planları
-
Personel görevlendirmeleri
İtfaiyenin bakış açısı şudur:
“Bu atölye bir sistem mi, yoksa şansla mı ayakta?”
Yangın Riski – Tekstil Sektörünün Değişmeyen Gerçeği
Yanıcı Malzemeler ve Depolama
Tekstil atölyelerinde bulunan malzemeler:
-
Kumaş
-
Elyaf
-
İplik
-
Ambalaj
çok hızlı tutuşur ve yangını büyütür.
Denetimde özellikle bakılanlar:
-
Malzemelerin düzgün istiflenmesi
-
Kaçış yollarına taşmaması
-
Elektrik panolarına yakınlığı
Düzensiz depolama = yangının saniyeler içinde büyümesi.
Elektrik Tesisatı – Tekstil Yangınlarının Ana Nedeni
Tekstil atölyelerinde en sık görülen sorunlar:
-
Açıkta kablolar
-
Uzatma kablolarıyla beslenen makineler
-
Aşırı yüklenmiş panolar
-
Eski tesisatlar
Elektrik tesisatındaki her eksiklik yangın gerekçesi sayılır.
Makine ve Ekipman Güvenliği
Tekstil makineleri:
-
Dikiş makineleri
-
Overlok makineleri
-
Kesim makineleri
-
Pres ve ütü sistemleri
İSG denetiminde şu başlıklar kontrol edilir:
-
Makine koruyucuları
-
Acil durdurma butonları
-
Periyodik kontroller
-
Yetkisiz kullanım
Koruyucusuz makine = ağır kusur.
Yangın Söndürme Sistemleri – Tekstil Atölyelerine Özgü İnceleme
Yangın Söndürme Tüpleri
Denetimde:
-
Yeterli sayıda
-
Doğru tipte
-
Erişilebilir
yangın tüpü bulunması zorunludur.
Yanlış tip veya tarihi geçmiş tüp yok kabul edilir.
Yangın Dolapları ve Sabit Sistemler
Büyük metrekareli tekstil işletmelerinde:
-
Yangın dolapları
-
Sprinkler sistemleri
kontrol edilir.
Bakımı yapılmayan sistemler hiç yokmuş gibi değerlendirilir.
Kaçış Yolları ve Tahliye – En Çok Kapatılan Başlık
Tekstil atölyelerinde kapatma sebeplerinin başında:
-
Kilitli çıkış kapıları
-
Depo gibi kullanılan kaçış yolları
-
Penceresiz alanlar
gelir.
İtfaiye bu konuda hiç tolerans göstermez.
Çalışan Sayısı, Eğitim ve Personel Yapısı
Tekstil sektöründe sık yapılan hata:
“Az personel var, gerek yok.”
Yanlıştır.
Denetimde:
-
Personel sayısı
-
Mavi yaka – beyaz yaka ayrımı
-
Eğitim belgeleri
-
Görevlendirme listeleri
incelenir.
Tek kişi çalışsa bile İSG yükümlülükleri ortadan kalkmaz.
Yangın ve İSG Eğitimleri – Zorunluluk
Denetimde istenen belgeler:
-
Yangın eğitimi
-
Uygulamalı söndürme eğitimi
-
Tatbikat tutanakları
-
İSG eğitim kayıtları
Eğitim yoksa, işletme hazır değil kabul edilir.
Belediye ve Zabıta Denetimleri – Tekstil Atölyelerinde Büyük Risk
Zabıta denetimleri şu başlıklara bakar:
-
Ruhsat
-
Faaliyet alanı
-
İtfaiye uygunluk raporu
Merdiven altı üretim yapan yerlerde zabıta:
-
İtfaiye raporu yoksa
-
Ruhsat yoksa
➡️ doğrudan mühürleme yapabilir.
Gerekli Evraklar – Tekstil ve Atölyeler İçin
-
İtfaiye uygunluk raporu
-
Risk değerlendirmesi
-
Acil durum planı
-
Yangın ve İSG eğitim belgeleri
-
Tatbikat kayıtları
-
Makine periyodik kontrol raporları
Evrak var ama sahada karşılığı yoksa geçersizdir.
Cezalar, Kapatma ve Hukuki Sonuçlar
Tekstil sektöründe:
-
İdari para cezaları
-
Faaliyet durdurma
-
Mühürleme
-
İş kazası sonrası ceza davaları
-
Sigorta kapsamı dışı kalma
çok sık görülür.
Mahkemelerde ilk soru genellikle:
“Bu atölye denetime hazır mıydı?”
İstanbul’da Tekstil ve Atölyeler için Denetime Hazırlık Hizmeti
İstanbul genelinde tekstil işletmeleri için:
-
Ön denetim
-
Eksiklik tespiti
-
Eğitim ve tatbikat
-
Evrak hazırlığı
-
Denetime hazır teslim
hizmetleri sunulmaktadır.
