Gece Vardiyası ve Az Personelle Tahliye Riski
Yangın ve tahliye kazalarında tazminat sorumluluğunu artıran en kritik durumlardan biri, olayın gece vardiyasında veya az personelle çalışılan saatlerde meydana gelmesidir. Gece saatlerinde çıkan yangınlar, hem fark edilme süresi hem de müdahale kapasitesi açısından çok daha yüksek risk taşır. Bu durum, İSG açısından ayrı bir değerlendirme konusu olarak ele alınmaktadır.
Mahkeme ve bilirkişi uygulamalarında, gece vardiyası bulunan işletmeler için şu kabul esas alınır:
Gece çalışması başlı başına bir risk faktörüdür ve bu risk, ek önlemler alınmadıkça işveren aleyhine değerlendirilir.
İSG Açısından Gece Çalışmasının Özel Riskleri
İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı, gece çalışmasını normal çalışma düzeninden ayrı bir risk kategorisi olarak ele almaktadır. Gece vardiyalarında meydana gelen yangın ve tahliye kazalarında, aşağıdaki hususlar özellikle incelenir:
-
Personel sayısının tahliye organizasyonu için yeterli olup olmadığı
-
Acil durum ekiplerinin gece vardiyasında fiilen görev başında bulunup bulunmadığı
-
Gece çalışan personelin yangın ve tahliye eğitimlerinin güncel olup olmadığı
-
Alarm ve algılama sistemlerinin otomatik çalışıp çalışmadığı
Bu unsurların eksikliği, yangın ve tahliye kazasının öngörülebilir ve önlenebilir olduğu yönünde değerlendirilir.
Az Personel ile Tahliye Organizasyonunun Yetersizliği
Birçok işletmede gece vardiyası, maliyet gerekçesiyle sınırlı sayıda personel ile yürütülmektedir. Ancak yangın ve tahliye kazaları açısından az personel, organizasyonel bir zafiyet olarak kabul edilmektedir.
İSG değerlendirmelerinde şu sorular sorulmaktadır:
-
Mevcut personel, tüm alanın tahliyesini yönetebilecek kapasitede miydi
-
Aynı anda birden fazla kaçış yolunu kontrol edecek yeterli kişi var mıydı
-
Engelli, hasta, çocuk veya misafirlerin tahliyesi nasıl planlanmıştı
Bu sorulara net ve belgeli cevap verilemiyorsa, işverenin kusur oranı artmaktadır.
Gece Vardiyasında Alarm ve Algılama Sistemlerinin Önemi
Gece saatlerinde yangının erken fark edilmesi, çoğu zaman otomatik algılama ve alarm sistemlerine bağlıdır. Personel sayısının az olduğu saatlerde alarm sistemlerinin devre dışı olması veya bakımsızlığı, tazminat süreçlerinde ağır kusur olarak değerlendirilir.
İncelemelerde özellikle:
-
Alarmın ne zaman devreye girdiği
-
Tüm alanlarda duyulup duyulmadığı
-
Alarmın manuel olarak kapatılıp kapatılmadığı
detaylı şekilde incelenmektedir. Alarmın çalışmaması veya geç devreye girmesi, tahliye gecikmesinin ana nedeni olarak kabul edilebilir.
Güvenlik, Bekçi ve Gece Personelinin İSG Sorumluluğu
Gece vardiyasında görev yapan güvenlik görevlileri, bekçiler ve teknik personel, İSG açısından kritik bir rol üstlenmektedir. Bu personelin tahliye prosedürlerini bilmemesi veya yangın anında doğru yönlendirme yapamaması, doğrudan organizasyon kusuru olarak değerlendirilir.
Mahkeme dosyalarında sıkça karşılaşılan tespitler şunlardır:
-
Güvenlik personelinin yalnızca giriş çıkış kontrolü yaptığı
-
Tahliye sorumluluğu konusunda eğitilmediği
-
Acil durum planlarından haberdar olmadığı
Bu durumlar, yalnızca taşeron personelin değil, asıl işverenin de sorumluluğunu gündeme getirir.
Sektörel Değerlendirme: Gece Çalışmasının Yaygın Olduğu Alanlar
Gece vardiyası riski özellikle şu sektörlerde öne çıkmaktadır:
-
Öğrenci yurtları ve konaklama tesisleri
-
Hastaneler ve bakım merkezleri
-
AVM’ler ve büyük kompleksler
-
Depolar, lojistik merkezleri ve üretim tesisleri
-
Özel güvenlik ve temizlik hizmetlerinin yoğun olduğu alanlar
Bu sektörlerde gece vardiyasına özel tahliye planı ve İSG organizasyonu bulunmaması, tazminat riskini ciddi şekilde artırmaktadır.
Sigorta ve Tazminat Boyutunda Gece Vardiyasının Etkisi
Sigorta şirketleri, gece vardiyasında meydana gelen yangın ve tahliye kazalarında hasar dosyalarını daha detaylı incelemektedir. Az personel, eğitimsiz gece ekibi ve yetersiz alarm sistemleri, hasarın poliçe kapsamında değerlendirilmemesine veya ödeme tutarının düşürülmesine neden olabilir.
Bilirkişi raporlarında, gece vardiyasında alınması gereken önlemlerin alınmaması hâlinde şu değerlendirme yapılmaktadır:
İşveren, artan riski bilmesine rağmen gerekli organizasyonu sağlamamıştır.
Bu değerlendirme, hem sigorta ödemelerini hem de maddi ve manevi tazminat davalarını doğrudan etkilemektedir.
İSG Yönetimi ve Önleyici Yaklaşım
Gece vardiyası bulunan işletmelerde İSG yönetimi, gündüz vardiyasından ayrı ve daha sıkı şekilde ele alınmalıdır. Risk değerlendirmelerinde gece çalışmasına özgü tehlikeler açıkça tanımlanmalı, tahliye planları bu senaryoya göre revize edilmelidir.
Bu noktada Gün OSGB tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında:
-
Gece vardiyasına özel risk analizleri
-
Az personelle tahliye senaryolarının oluşturulması
-
Gece çalışan personele yönelik yangın ve tahliye eğitimleri
-
Tatbikatların gece saatlerinde uygulanması
-
Denetim ve kontrol süreçlerinin sahaya uygun hâle getirilmesi
gibi uygulamalar, tazminat ve hukuki sorumluluk riskini azaltmaya yönelik önleyici tedbirler arasında yer almaktadır.
Bu bölüm, ana yazıya eklendiğinde:
-
gece vardiyası yangın sorumluluğu
-
az personel tahliye riski
-
gece çalışması İSG yükümlülüğü
-
yangın tazminat gece vardiyası
gibi aramaları yakalar ve yazının İSG derinliğini belirgin şekilde artırır.
