LOTO – Kilitleme / Etiketleme Eğitimi (Lockout / Tagout) Nedir?
LOTO (Lockout / Tagout) Eğitimi; işyerlerinde yapılan bakım, onarım, temizlik, ayar ve arıza giderme çalışmaları sırasında makine ve ekipmanların beklenmeyen şekilde çalışmasını önlemek amacıyla uygulanan enerji kontrol prosedürlerinin çalışanlara öğretilmesini amaçlayan hayati öneme sahip bir iş sağlığı ve güvenliği eğitimidir.
LOTO’nun temel amacı şudur:
Makineye müdahale eden kişi, makinenin bir daha çalışmayacağından %100 emin olmalıdır.
Bu güven sağlanmadan yapılan her müdahale, ölüme davetiye çıkarır.
LOTO Neden Hayati Önem Taşır?
İş kazası istatistikleri göstermektedir ki;
-
Bakım-onarım sırasında meydana gelen kazaların büyük bölümü
-
Makinenin enerjisinin tamamen kesilmemesi
-
Ya da başka bir kişi tarafından farkında olmadan yeniden çalıştırılması
nedeniyle oluşmaktadır.
Bu kazalar çoğunlukla:
-
Uzuv kaybı
-
Ezilme
-
Elektrik çarpması
-
Ölüm
ile sonuçlanmaktadır.
LOTO uygulanmayan bakım, kontrollü bir risk değil, bilinçli bir ihmaldir.
LOTO Eğitiminin Yasal Dayanakları
LOTO uygulamaları doğrudan aşağıdaki mevzuatlar kapsamında zorunludur:
-
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
-
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
-
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği
-
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri Yönetmeliği
-
Bakanlık rehberleri ve iyi uygulama kılavuzları
Mevzuat açıkça şunu söyler:
İşveren, iş ekipmanlarının bakım ve onarımında beklenmeyen çalışmayı önleyecek tedbirleri almak ve çalışanları eğitmekle yükümlüdür.
LOTO Kapsamına Giren Tehlikeli Enerji Türleri
LOTO sadece elektrik için değildir. Tüm tehlikeli enerji kaynaklarını kapsar:
Elektrik Enerjisi
-
Elektrik panoları
-
Makine motorları
-
Kontrol devreleri
Mekanik Enerji
-
Dönen parçalar
-
Yaylar
-
Hareketli mekanizmalar
Hidrolik Enerji
-
Hidrolik presler
-
Basınçlı yağ sistemleri
Pnömatik Enerji
-
Hava basıncı
-
Kompresör hatları
Termal Enerji
-
Sıcak yüzeyler
-
Buhar sistemleri
Kimyasal Enerji
-
Reaksiyonlar
-
Gaz basıncı
Enerji sadece kabloda olmaz; hareket ve basınç da enerjidir.
LOTO Eğitimi Kimler İçin Zorunludur?
Bakım ve Onarım Personeli
-
Elektrikçiler
-
Mekanik bakımcılar
-
Teknik servis ekipleri
Makine Operatörleri
-
CNC operatörleri
-
Pres ustaları
-
Üretim hattı çalışanları
Üretim ve Tesis Yöneticileri
-
Fabrika müdürleri
-
Bakım sorumluları
-
Vardiya amirleri
İşveren ve İşveren Vekilleri
-
İşletme sahipleri
-
Şantiye şefleri
-
İdari sorumlular
“Ben bakımcı değilim” savunması hukuken geçerli değildir.
Kararı veren de sorumludur.
LOTO – Kilitleme / Etiketleme Nedir?
Kilitleme (Lockout)
Enerji kaynağının fiziksel olarak kilitlenmesi, yalnızca kilidi takan kişi tarafından açılabilmesi.
Etiketleme (Tagout)
Kilitlemenin mümkün olmadığı durumlarda, enerji kaynağına uyarı etiketi asılarak müdahalenin yasaklandığının bildirilmesi.
⚠️ Etiketleme kilitlemenin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
LOTO Eğitimi İçeriği (DETAYLI)
Tehlikeli Enerji Kontrolü
-
Enerji kaynaklarının tanımlanması
-
Birden fazla enerji kaynağı olan makineler
-
Gizli enerji riskleri
Enerji Kesme Prosedürleri
-
Makinenin durdurulması
-
Enerjinin kesilmesi
-
Enerji boşaltma
-
Sıfır enerji kontrolü
Kilitleme Ekipmanları
-
Asma kilitler
-
Grup kilitleme sistemleri
-
Kilitleme aparatları
-
Vana kilitleri
Etiketleme Uygulamaları
-
Uyarı etiketleri
-
Yetkili personel bilgileri
-
Tarih ve işlem açıklamaları
Yetkili ve Yetkisiz Personel
-
Kilidi kim takar?
-
Kilidi kim açar?
-
Yetkisiz müdahale yasağı
Bakım Sonrası Güvenli Devreye Alma
-
Alan kontrolü
-
Personel kontrolü
-
Kilitlerin sökülmesi
-
Test çalışması
LOTO Uygulanmadığında Yaşanan Gerçek Kazalar
LOTO uygulanmadan yapılan bakım kazalarında:
-
Çalışan makine içine sıkışır
-
Elektrik verilmesiyle ölüm meydana gelir
-
Pres aniden kapanır
-
Konveyör tekrar hareket eder
Bu kazaların büyük bölümü:
-
Gündüz
-
Normal çalışma saatlerinde
-
“Bir dakika bakıp çıkacaktı” denilen anlarda yaşanır.
LOTO ve Dava Süreçleri
Mahkemeler LOTO kazalarında şunlara bakar:
-
LOTO prosedürü var mı?
-
Eğitim verilmiş mi?
-
Kilit ve ekipman sağlanmış mı?
-
Denetim yapılmış mı?
❗ Eğitim ve prosedür yoksa işverenin kusuru ağırlaşır.
❗ Ölümlü kazalarda hapis cezası gündeme gelir.
LOTO ve Risk Değerlendirmesi İlişkisi
Risk değerlendirmesinde:
-
Bakım-onarım faaliyetleri
-
Enerji kaynakları
-
Yetkisiz erişim
ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
LOTO eğitimi olmayan bir risk değerlendirmesi eksik kabul edilir.
LOTO Uygulamalarında Yapılan En Büyük Hatalar
-
Enerjiyi sadece kapatmak
-
Kilit takmamak
-
Kilidi ortak kullanmak
-
Etiket asmamak
-
“Herkes biliyor” varsayımı
Bilinen ama yazılmayan ve uygulanmayan her kural, kazayla yazılır.
İstanbul’da LOTO Denetimleri
İstanbul’da özellikle:
-
Sanayi tesisleri
-
Organize sanayi bölgeleri
-
Atölyeler
-
Büyük üretim tesisleri
denetimlerinde LOTO uygulamaları detaylı şekilde incelenmektedir.
LOTO Eğitimi Süresi ve Belgelendirme
-
Eğitim süresi işyerinin risklerine göre belirlenir
-
Katılım belgesi düzenlenir
-
Eğitimler periyodik olarak yenilenir
-
Belgeler denetimde ibraz edilir
LOTO Eğitimi Alınmazsa Ne Olur?
-
Ölümlü iş kazaları
-
Uzuv kayıpları
-
Yüksek tazminat davaları
-
Cezai sorumluluk
-
Faaliyet durdurma
LOTO – Kilitleme / Etiketleme Eğitimi Neden Gün OSGB?
-
Gerçek saha senaryoları
-
Denetim ve dava odaklı yaklaşım
-
Makine, elektrik ve bakım entegre eğitim
-
İstanbul genelinde hızlı hizmet
-
Mevzuata %100 uyum
