Makine ve Ekipman Güvenliği Eğitimi Nedir? Kimler Almak Zorundadır?
Makine ve Ekipman Güvenliği Eğitimi; işyerlerinde kullanılan makine, tezgâh, üretim hattı, yardımcı ekipman ve iş makinelerinin güvenli şekilde kullanılması, bakımının yapılması ve risklerinin kontrol altına alınması amacıyla verilen zorunlu iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinden biridir.
Makine kaynaklı kazalar; çoğunlukla uzuv kaybı, kalıcı sakatlık ve ölümle sonuçlanan, en ağır iş kazaları arasında yer alır. Bu kazaların büyük bir bölümü;
-
eğitim eksikliği,
-
koruyucuların devre dışı bırakılması,
-
bakım-onarım sırasında yapılan hatalar
nedeniyle meydana gelir.
Makine ve Ekipman Güvenliği Eğitiminin Yasal Dayanakları
Makine güvenliği ile ilgili yükümlülükler açıkça mevzuatla belirlenmiştir:
-
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
-
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
-
Makine Emniyeti Yönetmeliği
-
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği
-
İSG Eğitimleri Yönetmeliği
-
İlgili standartlar ve Bakanlık rehberleri
Mevzuata göre işveren;
İş ekipmanlarının güvenli kullanılmasını sağlamak, çalışanları bilgilendirmek ve eğitmek, gerekli koruyucu sistemleri kurmakla yükümlüdür.
Makine ve Ekipman Güvenliği Eğitimi Kimler İçin Zorunludur?
Bu eğitim sadece makineyi kullanan operatör için değil, makineyle temas eden herkes için gereklidir.
Mavi Yaka Çalışanlar
-
Makine operatörleri
-
Ustalar ve teknisyenler
-
Bakım-onarım personeli
-
Üretim hattı çalışanları
-
Depo ve sevkiyat çalışanları
Beyaz Yaka Çalışanlar
-
Teknik ofis
-
Üretim planlama
-
Kalite kontrol
-
Saha denetimi yapan yöneticiler
Yönetici ve İşverenler
-
İşletme sahipleri
-
Üretim ve fabrika yöneticileri
-
Şantiye şefleri
-
İnsan kaynakları ve İSG yöneticileri
Makine kazalarının büyük kısmı “ben kullanmıyorum” diyenlerin aldığı yanlış kararlarla oluşur.
Makine ve Ekipman Nedir? Kapsamı
Makine ve ekipman kavramı çok geniştir:
-
CNC tezgâhları
-
Presler
-
Matkap, torna, freze
-
Paketleme makineleri
-
Konveyör bantlar
-
Vinç, forklift, transpalet
-
Kompresörler
-
Kazanlar
-
El aletleri
-
Otomatik ve yarı otomatik sistemler
Kısacası:
İşin yapılmasını sağlayan her araç bir iş ekipmanıdır.
Makine Kaynaklı Başlıca Riskler
Makine ve ekipmanlardan kaynaklanan riskler şunlardır:
-
Ezilme
-
Sıkışma
-
Kesilme
-
Kopma
-
Fırlayan parça
-
Elektrik çarpması
-
Gürültü ve titreşim
-
Yangın ve patlama
-
Beklenmeyen çalıştırma
Bu riskler anlık hatalarda telafisi olmayan sonuçlar doğurur.
Makine ve Ekipman Güvenliği Eğitimi İçeriği (DETAYLI)
Makine Güvenliğinin Temel Prensipleri
-
Güvenli makine nedir?
-
Makinenin yaşam döngüsü
-
Kurulumdan hurdaya kadar güvenlik
Makine Koruyucuları
-
Sabit koruyucular
-
Hareketli koruyucular
-
Işık perdeleri
-
Çift el kumanda sistemleri
-
Acil durdurma sistemleri
Koruyucusu iptal edilen makine, bilerek kaza üretir.
CE İşareti ve Uygunluk
-
CE işareti nedir?
-
CE belgesinin kapsamı
-
Eski makinelerde CE sorumluluğu
-
Uygunsuz makinenin riskleri
Güvenli Makine Kullanımı
-
Çalıştırma öncesi kontroller
-
Normal çalışma kuralları
-
Arıza durumunda yapılacaklar
-
Yetkisiz müdahalenin riskleri
Bakım ve Onarım Güvenliği
-
Bakım sırasında alınacak önlemler
-
Enerji kesme (kilitleme–etiketleme)
-
Beklenmeyen çalıştırmalar
-
Yetkili personel kavramı
Bakım-onarım kazaları, en ölümcül kazalar arasındadır.
Periyodik Kontroller
-
Hangi makineler kontrol edilir?
-
Kontrol periyotları
-
Yetkili kişiler
-
Kontrol raporlarının önemi
Periyodik kontrol makineyi değil, işvereni korur.
Makine Güvenliği ve KKD İlişkisi
-
Hangi makinede hangi KKD?
-
KKD’nin sınırları
-
KKD + koruyucu sistem birlikte kullanımı
Ergonomi ve Makine Güvenliği
-
Operatör duruşu
-
Tekrarlı işler
-
Görüş alanı
-
Kontrol panellerinin yerleşimi
Makine Kazaları ve Örnek Senaryolar
-
Pres kazaları
-
Konveyör sıkışmaları
-
CNC kazaları
-
Bakım sırasında yaşanan ölümler
Bu örnekler eğitimlerde farkındalık için kullanılır.
Makine ve Ekipman Güvenliği ile Risk Değerlendirmesi
Makine riskleri, risk değerlendirmesinin en ağır başlıklarıdır.
Değerlendirmede:
-
Makinenin türü
-
Kullanım sıklığı
-
Operatör sayısı
-
Geçmiş kaza kayıtları
dikkate alınır.
Eğitim, risk değerlendirmesinin sahada karşılık bulmasını sağlar.
İstanbul’da Makine Güvenliği ve İSG Denetimleri
İstanbul’da özellikle:
-
Sanayi bölgeleri
-
Organize sanayi siteleri
-
Atölyeler
-
İnşaat ve şantiyeler
denetimlerinde şu sorular sorulur:
-
Operatör eğitimi var mı?
-
Makine koruyucuları çalışıyor mu?
-
Periyodik kontrol raporları mevcut mu?
Makine ve Ekipman Güvenliği Eğitimi Süresi ve Belgelendirme
-
Eğitim süresi işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir
-
Katılım belgeleri düzenlenir
-
Eğitimler periyodik olarak yenilenmelidir
-
Belgeler denetimlerde ibraz edilir
Makine ve Ekipman Güvenliği Eğitimi Alınmazsa Ne Olur?
-
Ağır iş kazaları
-
Uzuv kayıpları
-
Ölümle sonuçlanan kazalar
-
Yüksek idari para cezaları
-
Faaliyet durdurma
-
İşverenin cezai sorumluluğu
Makine ve Ekipman Güvenliği Eğitimi Sık Sorulan Sorular (SSS)
Makine başında çalışan herkes eğitim almak zorunda mı?
Evet.
CE belgesi varsa eğitim gerekmez mi?
Hayır. CE belge, eğitimin yerini tutmaz.
Bakımcılar için ayrı eğitim gerekir mi?
Evet. Bakım-onarım özel risklidir.
Denetimde en çok ne sorulur?
Eğitim kayıtları, periyodik kontrol raporları ve koruyucular.
Makine ve Ekipman Güvenliği Eğitimi Neden Gün OSGB?
-
Mevzuata tam uyumlu eğitim
-
Sahaya dayalı, gerçek kaza örnekleri
-
Periyodik kontrollerle entegre yaklaşım
-
İstanbul genelinde hızlı destek
-
Denetim odaklı danışmanlık
